بازی و پداگوژی بازی محور
بازی چیست؟
بازی، فعالیتی داوطلبانه، لذتبخش، معنادار و متناسب با سطح رشد کودک است که در آن، کودک بدون اجبار بیرونی و با انگیزه درونی، از طریق تجربه، کاوش، تعامل، تخیل و آزمونوخطا، محیط پیرامون خود را میشناسد و درک عمیقتری از جهان به دست میآورد.
برخلاف تصور رایج، بازی صرفاً وسیلهای برای سرگرمی یا پر کردن اوقات فراغت نیست. پژوهشهای چند دهه اخیر در حوزه رشد کودک، علوم تربیتی و علوم اعصاب نشان میدهد که بازی یکی از مؤثرترین بسترهای یادگیری در سالهای اولیه زندگی است. کودک هنگام بازی:
✓ همزمان مشاهده میکند
✓ تصمیم میگیرد
✓ پیشبینی میکند
✓ مسئله حل میکند
✓ احساسات خود را تنظیم میکند
✓ با دیگران مذاکره میکند
و پیامد تصمیمهایش را...
۱۰ گام برای طراحی بازی
ما هر بازی را فرصتی برای یادگیری واقعی کودکان میدانیم. زیرا «بازی» ابزار اصلی رشد آنهاست. مربی طراح کسی است که از همهی ابزارها: هوشمندانه و علمی استفاده کند تا کلاسی هدفمند، شاد و خلاق داشته باشد.
در این مقاله ۱۰ گام برای تبدیل شدن به مربی طراح بازی را بررسی میکنیم.
۱- شناسایی نیازهای رشدی کودک را در سنین متفاوت
آیا کودک مطابق روند رشدیش رفتار میکند؟ در سن کنونیاش چه نیازهایی دارد؟ لازم است طراحی هر بازی مطابق با نیازها و روند رشدی کودک باشد. با مطالعهی نظریهی پیاژه و اریکسون اطلاعات خوبی در این زمینه بدست میآوریم.
این دانستهها سبب میشود تا بدانیم:
کودک چه نیازی دارد.
چگونه کمک کنیم.
چه بازیهایی برای او...
داستان «مسیر یادگیری» در مغز | از تجربههای حسی تا قشر پیش پیشانی
همهی داستانهای یادگیری از یک جا شروع نمیشوند. گاهی از چشمها آغاز میشوند. هنگامیکه تصویری میبینیم یا از گوشها، وقتی صدایی میشنویم. بعضی وقتها از بینی، وقتی بویی تازهای به مشاممان میرسد. گاهی هم از لمس چیزی یا مزهای جدید.
اگر یک تصویر سوژهی ما باشد. داستان یادگیری از چشمها آغاز میشود. پرسش اساسی: یک عکس چگونه وارد مغز میشود؟ سپس چه اتفاقی روی میدهد؟
وقتی به یک عکس نگاه میکنیم، میلیونها ذرهی نور(فوتون) وارد چشم میشوند. سپس این فوتونها به شبکیه میرسند. سپستر سلولهای گیرندهی نوری(میلهای و مخروطی) نور را به پیامهای الکتریکی تبدیل میکنند. درست مانند این که سیمهای برق یک لامپ را روشن میکنند.
در ادامه پیامهای الکتریکی از عصب...
بازی «چوب جادویی» در خانه و مدرسه
همانطور که میدانیم: در رویکردهای نوین آموزشی «آزادی و انتخاب» پایهای اساسی است. اما در عمل گاهی نمیشود یا نمیتوانیم به این اصل پایبند باشیم. در این هنگام مدیریت کلاس یا فضای خانه سخت میشود.(چه در نقش والد و چه در نقش مربی)
گاهی نمیتوانیم از چهارچوبها خارج شویم. یا فکر میکنیم اگر کمی آزادی بدهیم، بچهها «پررو» میشوند. برای این موقعیت بازی چوب جادویی را طراحی کردم.* این بازی به ما و بچهها کمک میکند، بتدریج در «دادن آزادی» قویتر شویم. همچنین در بهره بردن از آن.
بازی «چوب جادویی» چیست؟
یک چوب خیالی یا واقعی داریم. هرچیزی که حس «جادویی بودن» بدهد: یک چوب رنگی، لولهی مقوایی، یا حتی یک مداد...
زمان: عنصری فراموش شده در آموزش
همواره به کودکان توصیه میکنیم تاوقتشان را تلف نکند و قدر لحظاتشان را بدانند. زیرا وقت طلاست. اما چرا در سیستم آموزشی «زمان» را به آنها یاد نمیدهیم؟
همچنین از بزرگان شنیدهایم که:«فرصتها چون ابرها در گذرند. پس فرصتهای نیک را دریابید.». حال چگونه انتظار داریم کودکان از فرصتها استفاده کنند؟
درحالیکه نمیدانند: امروز چندم ماه است؟ یا در چه سالی قرار داریم؟ این سال و ماهی که در آن هستیم چه معنایی دارد؟ مناسبتی که امروز سر صف دربارهاش صحبت میشد، از کجا آمده و چه ارزشی دارد؟
تقویم برای کودکان معنایی ندارد. آنها نمیدانند چرا در گاهشمار شمسی سال ۱۴۰۴ است و در گاهشمار میلادی سال ۲۰۲۵. چرا سال میلادی و...
پداگوژی بازی محور | قسمت نهم | نقش هوش مصنوعی در آموزش
با توجه به استفادهی روزافزون دانش آموزان از موبایل و تبلت، دیگر یادگیری سنتی پاسخگوی نیازهای آنها نیست. حتی اگر آموزش و پرورش در ایران بهکندی تغییر کند، دانش آموزان بهسرعت در حال تغییرند. بنابراین اگر از آموزگاران خود بیشتر بدانند دیگر به آنها گوش نمیدهند.
بنابراین ما نیاز داریم بازیها را با تکنولوژی ترکیب کنیم تا هماهنگ با دانش آموزان پیش رویم. هماکنون در بسیاری از کشورها مفاهیم آموزشی با استفاده از واقعیت مجازی و عینکهای سهبعدی تدریس میشوند.
درحالحاضر بسیاری از کودکان با هوش مصنوعی کارهای متنوعی انجام میدهند مانند: بازی و برنامهنویسی، اما ما هنوز در مهد کودکها کاردستی میسازیم؟ درست است که انجام دستورزیها، ضرورتی برای نسل امروز...
پداگوژی بازی محور | قسمت هشتم | ۱۰ نکته برای مدیریت کلاس
«تا هنگامیکه صدای رعدوبرق نباشد، باران نمیبارد.»
در قسمتهای پیشین با تعریف پداگوژی، انواع مربی، روشهای یادگیری، انواع بازیها، اهمیت روند رشد کودکان و کودک درون مربی آشنا شدیم. در این قسمت دربارهی نظم در کلاسهای بازیمحور توضیح میدهیم.
همانطور که میدانید: تدریس بازیمحور ترکیبی از علم، هنر و هیجان است. بسیاری از آموزگاران دوست دارند کلاسهای بازیمحور داشته باشند اما بخاطر بینظمی در کلاس، منصرف میشوند.
پرسشهای اساسی: چطور میتوانیم بازیهای هدفمندی طراحی کنیم تا: هم جذاب باشند، هم یادگیری را تقویت کنند و هم نظم کلاس حفظ شود؟ چگونه انرژی کودکان را مدیریت کنیم تا مدیر عصبانی نشود و والدین اعتراض نکنند؟
بهتر است با اولین قانون تدریس بازیمحور آشنا شویم: مسیر...
۳ چک لیست برای تغییر سیستم آموزشی
«بازی، زبان کودکان است.»
سیستم آموزشی سنتی شامل: انتقال یکطرفهی محتوا، ارزشیابی نمرهمحور و ساختار خشک کلاسها است. اما این سیستم دیگر پاسخگوی نیاز کودکان نیست. زیرا پژوهشهای علوم تربیتی، روانشناسی رشد و طراحی آموزشی نشان میدهد: یادگیری موثر در بستر بازی اتفاق میافتد: در بستر تعامل، تجربه و کشف.
تغییر سیستم آموزشی از تغییر تکتک ما آغاز میشود. هماکنون این سیستم شامل: وزیر، کتابهای درسی، آموزگاران، مدیران، دانش آموزان و والدین است. پرسش اساسی: ما بعنوان یکی از عناصر این چرخه، چه وضعیتی داریم؟
برای پاسخ به این پرسش نیازمند معیارهایی برای سنجش هستیم. در این مقاله به معرفی ۳ چک لیست میپردازیم. این چک لیستها ویژهی مدیران، مربیان، موسسان مدارس و...
پداگوژی بازی محور | قسمت دهم | طراحی سبک شخصی در آموزش
«هر مربی جریان تازهای میسازد اگر خودش را باور داشته باشد.»
مربی نوآور منتظر روشهای آماده نیست. او از بخشنامهها جلوتر میرود. مسیر میسازد و تجربه میکند. افراد باهوش فرمولها را حفظ میکنند و افراد خلاق، فرمول میسازند. لازم است مربی فرمول نویس باشد نه حفظ کنندهی آنها.
نگاهی به زندگی بزرگان:
با مشاهدهی زندگی بزرگان آموزش درمییابیم آنها نیز شرایط مطلوبی برای تحول نداشتند. بهانههای امروز ما میتوانست بهانهی آنها باشد. همه دوست داریم: بچهها، منظم بنشینند. کلاسها آماده باشند. موزیک ملایمی پخش شود. حقوق بالایی دریافت کنیم تا تدریس را بیآغازیم.
همانطور که میدانیم: مغز ما برای راحتی و آسایش طراحی شده است اما راه موفقیت با آنها بدست نمیآید. پیاژه میگوید:«...